દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

ભારતનાં ચંદ્રયાન મિશનો અને વિશ્વમાં અવકાશ સંશોધનનાં અન્ય મિશનો

ભારતના વૈજ્ઞાનિકોએ ‘ચંદ્રયાન 2’ મિશન દ્વારા અવકાશ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રમાં અનોખી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે. પૃથ્વીના એક માત્ર ઉપગ્રહ ચંદ્ર પર ભારતીય યાનને ઉતારવાનો પ્રયત્ન વિશ્વભરમાં બિરદાવાયો છે.

કબૂલીએ કે મિશનના લેન્ડર ‘વિક્રમ’ના સોફ્ટ લેન્ડિંગમાં ચૂક રહી ગઈ, પરંતુ તે સ્વીકાર્ય છે. ચંદ્રયાન-2 મિશનનું ઓર્બિટર આજે પણ સફળતાથી તેનાં કાર્યો કરી રહ્યું છે, તે ભારતના અંતરીક્ષ મિશનની મહાન સિદ્ધિ છે. આજ સુધીમાં માત્ર ત્રણ દેશો રશિયા, અમેરિકા તથા ચીન ચંદ્ર પર સોફ્ટ લેંડિંગ કરી શક્યા છે. જ્યારે સ્પેસ સાયન્સ ક્ષેત્રે ભારત દુનિયાના પ્રથમ ચાર દેશોની યાદીમાં પહોંચવાને આરે છે, ત્યારે ભારતીય અવકાશ-વિજ્ઞાનીઓની ઉપલબ્ધિને આપણે એક અવાજે વધાવી લેવી જોઈએ.

અંતરીક્ષ ક્ષેત્રે સ્પેસ એક્સ્પ્લોરેશન અર્થે યુએસએ (અમેરિકા) તથા યુએસએસઆર (રશિયા) વચ્ચે તીવ્ર સ્પર્ધા રહી છે.

વિશ્વનો પ્રથમ કૃત્રિમ ઉપગ્રહ ‘સ્પુટનિક-1’ તત્કાલીન યુએસએસઆર (સોવિયેટ યુનિયન) દ્વારા 1957ના ઑક્ટોબરની 4થી તારીખે તરતો મૂકાયો અને અંતરીક્ષ વિજ્ઞાનમાં નવો અધ્યાય શરૂ થયો. 1969માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા (યુએસએ) નું એપોલો-11 યાન ચંદ્ર પર ઉતરનાર પહેલું સમાનવ અવકાશયાન બન્યું. 1969ના જુલાઈની 20મીએ એપોલો-11 મિશનના અમેરિકન અવકાશયાત્રી નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ ચંદ્ર પર પગ મૂકનાર સૌ પ્રથમ માનવ બન્યા. આ પછી ચંદ્ર જેવા ઉપગ્રહમાં જ નહીં, દૂર અવકાશના બ્રહ્માંડમાં પણ ખગોળશાસ્ત્રીઓ અને અવકાશ વિજ્ઞાનીઓનો રસ વધતો ગયો.

ભારત તેનાં અનેક માનવસર્જિત ઉપગ્રહો, મંગળયાન, ચંદ્રયાન-1 અને ચંદ્રયાન-2 સાથે અંતરીક્ષ વિજ્ઞાનમાં મોખરાનો દેશ બની ગયો છે.

[આપના સ્ક્રીન પર આ રસપ્રદ લેખ અહીંથી આગળ, નીચે ન દેખાય, તો લેખના શીર્ષક / ટાઇટલ પર ક્લિક કરશો. ત્યાં  ક્લિક કરતાં જ નીચે પૂરો લેખ આવી જશે – હરીશ દવે]