અજાણી-શી વાતો · ઇતિહાસ · દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

લિડાર ટેકનોલોજી: આર્કિયોલોજી ક્ષેત્રે માયા સંસ્કૃતિનાં રહસ્યો ખોલતું વિજ્ઞાન

હરણફાળ ભરતા અર્વાચીન વિજ્ઞાનની એક અદભુત ભેટ લિડાર ટેકનોલોજી છે.

એગ્રીકલ્ચર, જીયોલોજીકલ સર્વે અને ઑટોનોમસ ટ્રાન્સ્પોર્ટેશનમાં ઉપયોગિતા સાબિત કરનાર લિડાર ટેકનોલોજી  આર્કિયોલોજીમાં પણ આશ્ચર્યજનક રીતે મદદરૂપ થઈ છે. વિશ્વની પ્રાચીન સિવિલાઇઝેશનમાં સમાવિષ્ટ મેસોઅમેરિકન સભ્યતા પર નવો પ્રકાશ રેલવામાં લિડાર ટેકનોલોજીની કામગીરીએ કમાલ કરી છે. લિડાર ટેકનોલોજીએ મધ્ય અમેરિકામાં માયા સંસ્કૃતિના પ્રસાર અને વિકાસનાં રહસ્યો પરથી  પડદા ખોલવાની શરૂઆત કરી છે. ઘોર જંગલોમાં છૂપાયેલા પ્રદેશોની, લેસર કિરણોની મદદથી થ્રી-ડી ઇમેજ બનાવી શકતી લિડાર ટેકનોલોજી પુરાતત્ત્વ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે વરદાનરૂપ સાબિત થઈ છે. આવો, ‘મધુસંચય’ પર માયા સંસ્કૃતિ અને આર્કિયોલોજી ક્ષેત્રમાં લિડાર ટેકનોલોજીના યોગદાન પર નજર નાખીએ.

[આપના સ્ક્રીન પર આ લેખ સંપૂર્ણ ન દેખાય, તો લેખના શીર્ષક (ટાઇટલ) પર ક્લિક કરશો. આભાર – હરીશ દવે]

દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

ડ્રાઇવર વિનાની ઓટોનોમસ કાર માટે અનિવાર્ય લિડાર ટેકનોલોજી

ઘોડા અને હાથી પર સવારી કરી ચૂકેલો માનવ હવે ઑટૉનોમસ કાર (સ્વયંસંચાલિત કાર) માં ફરવા તૈયાર થયો છે. ઑટોનોમસ વેહિકલ્સ હવે હકીકત બનવા લાગ્યાં છે. ઓટોનોમસ કારને સફળતા તરફ દોરનાર લિડાર ટેકનોલોજી આજકાલ ચર્ચામાં છે.

લાઇટ ડિટેક્શન એન્ડ રેન્જીંગ ટેકનોલોજી યાને લિડાર ટેકનોલોજી આધુનિક વિજ્ઞાનની કમાલ છે.

જ્યારે ટેસ્લાના એલન મસ્ક તેમની હાયપરલુપ ટેકનોલોજીને ઝડપી માસ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ તરીકે આગળ ધરી રહ્યા છે, ત્યારે વેમો (ગુગલ) સહિતની કેટલીક મોટી કંપનીઓ ઓટોનોમસ કારને વ્યાવહારિક રૂપે સફળ કરવા માગે છે.

સ્વયંસંચાલિત કાર અથવા ઑટોનોમસ કારને ‘ડ્રાઇવરલેસ કાર’, ‘સેલ્ફ-ડ્રાઇવિંગ કાર’, રોબોટિક કાર, ઓટોનોમસ વ્હિકલ (એવી) જેવાં નામોથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. ઑટોનોમસ કારની કોમ્પ્લેક્સ ટેકનોલોજીને વૈજ્ઞાનિક રીતે, વિસ્તૃત રીતે સમજવા ઇન્ટરનેટ પર ઢગલાબંધ લેખો છે. આ ટેકનિકલ લેખ નથી. સામાન્ય વાચકને સાદી ભાષામાં, સરળ રીતે મગજમાં ઊતરે તેવી સંક્ષિપ્ત માહિતી અહીં ‘મધુસંચય’ પર પ્રસ્તુત છે.

[અહીંથી આગળ વાંચવા આ લેખના શીર્ષક (ટાઇટલ) પર ક્લિક કરશો. આભાર – હરીશ દવે]

દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સામાન્ય જ્ઞાન

ગુજરાતમાં સી પ્લેનનું પ્રથમ ઉડ્ડયન: ફ્લાઇંગ બોટનો જમાનો ફરી આવશે?

. આજકાલ વિશ્વમાં સી-પ્લેન તથા ફ્લાઇંગ બોટ ચમકી રહ્યાં છે. ગુજરાતમાં ક્વેસ્ટ એમ્ફિબિયસ સી પ્લેન તાજેતરમાં પ્રધાન મંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતના પ્રવાસમાં અમદાવાદના સાબરમતી રીવર ફ્રંટથી ધરોઈ – અંબાજીની મુલાકાતે જવા સી પ્લેનનો ઉપયોગ કર્યો તેના વિશે ભારે ચર્ચા થઈ છે. આપણા દેશ માટે સી પ્લેન (સી-પ્લેન/ સીપ્લેન) નવું નથી, પરંતુ ગુજરાતમાં કદાચ એમ્ફિબિયસ… Continue reading ગુજરાતમાં સી પ્લેનનું પ્રથમ ઉડ્ડયન: ફ્લાઇંગ બોટનો જમાનો ફરી આવશે?

અજાણી-શી વાતો · વિજ્ઞાન · સામાન્ય જ્ઞાન

હ્યુમન જીનોમ અને જેનેટિક કોડની અવનવી માહિતી

હ્યુમન જીનોમ અને જેનેટિક કોડ ‘મધુસંચય’ના વાચકો સજીવમાં આનુવંશિકતા (હેરિડિટી) ના વાહક ‘જીન’થી પરિચિત છે. જીન આનુવંશિકતાનું વહન કરે છે. આપણે માનવ જીવન વિશે વાત કરીએ તો, માનવ કોષના કોષકેંદ્રમાં રહેલ જીન્સ માતા-પિતાનાં આનુવંશિક લક્ષણોને તેમનાં સંતાનોમાં ઉતારે છે. આ જીન્સ કોષના કોષકેંદ્ર (ન્યુલિયસ) માં ક્રોમોસોમ નામક ઘટકો પર હોય છે. મનુષ્ય-કોષના ન્યુક્લિયસમાં 46 ક્રોમોસોમ… Continue reading હ્યુમન જીનોમ અને જેનેટિક કોડની અવનવી માહિતી

અજાણી-શી વાતો · દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

વૈજ્ઞાનિકોએ ‘નિહાળી’ ન્યૂટ્રોન સ્ટાર્સથી સર્જાયેલાં  ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ – ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક રેડિયેશન્સની વિરલ ઘટના

 . 17 ઑગસ્ટ, 2017ના રોજ લિગો – વર્ગોનાં વૈજ્ઞાનિકોએ બે ન્યૂટોન સ્ટાર્સના મર્જરથી સર્જાયેલાં ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝને સર્વ પ્રથમ વખત ‘ડિટેક્ટ’ કર્યાં હતાં. ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝનું આ પાંચમું ડિટેક્શન હતું. અગાઉના ચારેય ડિટેક્શનમાં ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ બે બ્લેક હોલના મર્જરથી સર્જાયાં હતાં. 17 ઑગસ્ટના રોજ ડિટેક્ટ થયેલાં ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ સૌ પ્રથમ વખત બે ન્યૂટોન સ્ટાર્સની પ્રચંડ અથડામણથી ઉદભવેલાં… Continue reading વૈજ્ઞાનિકોએ ‘નિહાળી’ ન્યૂટ્રોન સ્ટાર્સથી સર્જાયેલાં  ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ – ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક રેડિયેશન્સની વિરલ ઘટના

વિજ્ઞાન · સામાન્ય જ્ઞાન

સ્ટાર (તારા) નું જીવનચક્ર તથા ન્યૂટ્રોન સ્ટારનો પરિચય

. સજીવના જીવન ચક્રની માફક સ્ટારને પણ પોતાનું જીવનચક્ર (લાઇફ સાયકલ) હોય છે. તારો જન્મે છે, વૃદ્ધિ પામે છે અને નાશ પામે છે. આપણો સૂર્ય પણ એક તારો જ છે. પ્રત્યેક તારો સામાન્ય રીતે હાઇડ્રોજન – હિલિયમ જેવા ગેસનો ધગધગતો ગોળો છે. તેનામાં સતત ચાલતી ન્યુક્લિયર રીએક્શન્સ (Nuclear reactions) જેવી પ્રક્રિયાઓને કારણે તારામાંથી ઉષ્મા અને પ્રકાશ… Continue reading સ્ટાર (તારા) નું જીવનચક્ર તથા ન્યૂટ્રોન સ્ટારનો પરિચય

અજાણી-શી વાતો · દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

લિગો તથા વર્ગો: ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝનાં ડિટેક્શનનો ઇતિહાસ

. આપણા યુનિવર્સ (બ્રહ્માંડ) ની ઉંમર કેટલી? યુનિવર્સની ઉંમર આશરે 1300 કરોડ વર્ષ ગણવામાં આવે છે. વધારે ચોકસાઈથી કહીએ તો, આપણા બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ આશરે 1370 કરોડ વર્ષ પહેલાં થઈ. અનંત બ્રહ્માંડમાં ભયંકર અથડામણો, પ્રચંડ વિસ્ફોટો કે અસાધારણ દળ-ઊર્જા વિનિમય સર્જતી કોસ્મિક ઘટનાઓ બને, ત્યારે ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. આ વાત આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇનની જનરલ… Continue reading લિગો તથા વર્ગો: ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝનાં ડિટેક્શનનો ઇતિહાસ

વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ આઇન્સ્ટાઇનની જનરલ થિયરી ઑફ રિલેટિવિટીના સંદર્ભે

. ફિઝિક્સ, એસ્ટ્રોફિઝિક્સ, રેડિયો એસ્ટ્રોનોમી, ગ્રેવિટેશનલ ફિઝિક્સ જેવાં વિજ્ઞાન ઝડપથી વિકસી રહ્યાં છે. સાથે સાથે યુનિવર્સનાં રહસ્યો ખુલતાં જાય છે. ગોડ પાર્ટિકલ હિગ્સ બોસોન હોય, બ્રહ્માંડના અજાણ્યા ખૂણેથી મળતા સિગ્નલ હોય કે કરોડો પ્રકાશવર્ષ દૂરથી આવતાં ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ હોય; માનવજાતને ઑર ઉત્સુક કરી મૂકે છે! એક સો વર્ષ અગાઉ આઇન્સ્ટાઇનની જનરલ થિયરી ઑફ રિલેટિવિટીમાં ભાખેલાં… Continue reading ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ આઇન્સ્ટાઇનની જનરલ થિયરી ઑફ રિલેટિવિટીના સંદર્ભે

દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝની શોધ માટે લિગોના વૈજ્ઞાનિકોને મળ્યું નોબેલ પ્રાઇઝ

. વર્ષ 2017 માટે ફિઝિક્સનું નોબેલ પ્રાઇઝ બ્રહ્માંડનાં ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝની શોધ કરનાર અમેરિકાના લિગો ઑબ્ઝર્વેટરી પ્રૉજેક્ટ સાથે સંકળાયેલ ભૌતિકશાસ્ત્રીઓ રેઇનર વાઇસ,  કિપ થોર્ન અને બેરી બેરિશને આપવામાં આવ્યું છે. ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝની શોધને વિજ્ઞાન જગતની ક્રાંતિકારી શોધ માનવામાં આવે છે, જે બ્રહ્માંડનાં રહસ્યોને સમજવામાં ખૂબ મદદરૂપ થશે. ફળસ્વરૂપ, અમેરિકાના સુપ્રસિદ્ધ ફિઝિસિસ્ટ વાઇસ – થોર્ન – બેરિશની… Continue reading ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝની શોધ માટે લિગોના વૈજ્ઞાનિકોને મળ્યું નોબેલ પ્રાઇઝ

અજાણી-શી વાતો · દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

ગુજરાતી વૈજ્ઞાનિક વિશાલ ગજ્જર દ્વારા બ્રહ્માંડનાં ફાસ્ટ રેડિયો બર્સ્ટ વિશે અભૂતપૂર્વ સંશોધન

. ગુજરાતના પ્રતિભાવાન વૈજ્ઞાનિક ડૉ. વિશાલ ગજ્જરનાં ફાસ્ટ રેડિયો બર્સ્ટ વિષયક સંશોધનોએ  ખગોળવિજ્ઞાનમાં ભારતનું નામ રોશન કર્યું  છે. ડો. વિશાલ ગજ્જર અમેરિકામાં બર્કલી સેટી રીસર્ચ સેન્ટર ખાતે ટેમ્પલટન પોસ્ટ ડોક્ટરલ રીસર્ચ ફેલો છે. યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, બર્કલી, અમેરિકા ખાતે પોસ્ટ ડોક્ટરલ રીસર્ચ કરતા નવયુવાન ગુજરાતી વૈજ્ઞાનિક વિશાલ ગજ્જર વિશ્વપ્રસિદ્ધ “બ્રેકથ્રુ ઇનિશિયેટિવ્ઝ” અંતર્ગત “બ્રેક્થ્રુ લિસન” પ્રૉજેક્ટ સાથે… Continue reading ગુજરાતી વૈજ્ઞાનિક વિશાલ ગજ્જર દ્વારા બ્રહ્માંડનાં ફાસ્ટ રેડિયો બર્સ્ટ વિશે અભૂતપૂર્વ સંશોધન

અજાણી-શી વાતો · દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

બ્રહ્માંડના ખૂણેથી પરગ્રહવાસી એલિયન સભ્યતાના રહસ્યમય રેડિયો સિગ્નલ?

. સ્ટીફન હૉકિંગ જેવા સુપ્રસિદ્ધ વૈજ્ઞાનિક માનવસભ્યતાને બ્રહ્માંડના કોઈ નવા ગ્રહ પર લઈ જવાની વાત કરી રહ્યા છે. પૃથ્વી પર માનવજાતના અસ્તિત્વ સામે સમસ્યાઓ વધતી જાય છે. પર્યાવરણ-પ્રદૂષણ અને આતંકવાદનાં પ્રશ્નોથી ત્રસ્ત દેશોને હવે વિશ્વયુદ્ધનો ભય સતાવી રહ્યો છે. અણુયુદ્ધ થાય તો અમેરિકન પ્રેસિડેન્ટ સહિતના મહાનુભાવોને સલામત રાખવા માટેનાં પ્લાન અમેરિકામાં તૈયાર હોવાની વાતો છે… Continue reading બ્રહ્માંડના ખૂણેથી પરગ્રહવાસી એલિયન સભ્યતાના રહસ્યમય રેડિયો સિગ્નલ?

દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

આપની પ્રતિભા ચમકાવો! વિશ્વભરમાં નામના મેળવો!

. આપ સર્જનશીલ છો? આપ પાસે ક્રિએટિવ આઇડિયા છે? શાળા-કોલેજોના વિદ્યાર્થીમિત્રો, યુવાનો, આબાલ-વૃદ્ધ સૌ જાગો! આપની પાસે કોઈ ‘હટકે’ વિચાર, આઇડિયા, સર્જનશીલતા, અનોખી પ્રોડક્ટ કે પ્રૉજેક્ટ છે? અનોખી તકો આપની રાહ જુએ છે! સફળતા આપના કદમ ચૂમવા સામે ચાલીને આપની પાસે આવી રહી છે! સ્કૂલ-કોલેજો અને તમામ સંસ્થાઓ આગળ આવો!  આપના  વિદ્યાર્થીઓને, કર્મચારીઓને પોતાની પ્રતિભા… Continue reading આપની પ્રતિભા ચમકાવો! વિશ્વભરમાં નામના મેળવો!

ઇતિહાસ · દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સામાન્ય જ્ઞાન

એલન તુરિંગ (ટ્યુરિંગ) તથા કમ્પ્યુટર જગતનું નૉબેલ પ્રાઇઝ ‘ટ્યુરિંગ એવોર્ડ’

એલન તુરિંગ (ઍલન ટ્યુરિંગ) : પરિચય ઇંગ્લેંડના મહાન ગણિતશાસ્ત્રી – કમ્પ્યુટર સાયન્ટિસ્ટ ઍલન એમ. ટ્યુરિંગ (1912 – 1954) ની સ્મૃતિમાં કમ્પ્યુટર સાયન્સ – ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રે મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન કરનારને કમ્પ્યુટર ક્ષેત્રનું ઉચ્ચતમ ઇનામ “એસીએમ એ. એમ. ટ્યુરિંગ એવોર્ડ” આપવામાં આવે છે. તુરિંગ પ્રાઇઝ (ટ્યુરિંગ પ્રાઇઝ) ને કમ્પ્યુટર જગતનું ‘નોબેલ પ્રાઇઝ’ માનવામાં આવે છે. પ્રતિભાવાન કમ્પ્યુટર સાયન્ટિસ્ટ તરીકે… Continue reading એલન તુરિંગ (ટ્યુરિંગ) તથા કમ્પ્યુટર જગતનું નૉબેલ પ્રાઇઝ ‘ટ્યુરિંગ એવોર્ડ’

અજાણી-શી વાતો · દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

અમેરિકાની સિસ્ટમ જીપીએસ અને ઇસરોની આઇઆરએનએસએસ નેવિક સિસ્ટમ

. ગ્લોબલ પોઝિશનિંગ સિસ્ટમ (જીપીએસ) એ મહત્ત્વની ગ્લોબલ નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમ છે તે આપણે સૌ જાણીએ છીએ. પરંતુ જીપીએસ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાની માલિકીની વ્યવસ્થા છે તે બહુ ઓછા જાણતા હશે. જી હા, જીપીએસ અમેરિકન સરકાર દ્વારા નિયંત્રિત, અમેરિકન સરકારની અંગત માલિકીની સર્વિસ છે. ભારત સરકારની અવકાશ સંસ્થા ઇસરો સંચાલિત ‘આઇઆરએનએસએસ’ (નાવિક) ભારતીય પ્રાદેશિક નેવિગેશન… Continue reading અમેરિકાની સિસ્ટમ જીપીએસ અને ઇસરોની આઇઆરએનએસએસ નેવિક સિસ્ટમ

દેશ- દુનિયા · વિજ્ઞાન · સમાચાર-વિચાર · સામાન્ય જ્ઞાન

ટેસ્લાના એલન મસ્કની હાયપરલુપ ટ્રેન અમેરિકા-દુબઈ પછી ભારતમાં?

વિશ્વવિખ્યાત ટેસ્લા અને સ્પેસ-એક્સ જેવી કંપનીઓથી પ્રસિદ્ધ થયેલ ‘ઇનોવેટર’ – સંશોધક – ‘પ્રોડક્ટ આર્કિટેક્ટ’ – ઉદ્યોગપતિ એલન મસ્ક તેમના હાયપરલુપ ટ્રાન્સપોર્ટેશન સિસ્ટમના કન્સેપ્ટથી ચર્ચામાં છે. દુનિયામાં અતિ ત્વરિત ટ્રાન્સપોર્ટેશન શક્ય બને તે અર્થે હાયપરલુપ સિસ્ટમ પર પ્રયોગો થઈ રહ્યા છે. એલન મસ્કની હાયપરલુપ ટ્રાન્સપોર્ટેશન સિસ્ટમનો વ્યાવહારિક ઉપયોગ હાયપરલુપ ટ્રેન છે જે કલાકના 1000 કિલોમીટરથી વધુ… Continue reading ટેસ્લાના એલન મસ્કની હાયપરલુપ ટ્રેન અમેરિકા-દુબઈ પછી ભારતમાં?